Pede's Molen

Hundelgem (Zwalm)

Inleiding

Het doel van deze website is een beeld te schetsen van de Pede's Molen, waarvan de restauratie mogelijk werd dankzij de inzet en de determinatie van de huidige eigenaars. De molen werd zo uit het verval en de vergetelheid gehaald en bewaard voor de volgende generaties.

Molens zijn bijzondere getuigen van een oude levenswijze. Het vermogen van deze oude molens om vroegere tijden op te roepen is buitengewoon en daarom zijn alle inspanningen die bijdragen tot hun instandhouding en tot de verspreiding van hun rijke geschiedenis uitermate belangrijk.

De Pede's Molen

Vooraanzicht en zijaanzicht (oost)
Foto n° 1-1: Vooraanzicht en zijaanzicht (oost). © Jan Van Laethem

De watermolen die bekend is onder de naam “Pede's Molen” bevindt zich in de gemeente Hundelgem (België), op de grens met Velzeke. De molen is genoemd naar Benjamin Pede, die de eigenaar was in 1938. In verdere hoofdstukken komen we nog terug op de originele benaming van deze watermolen.

De beek die de molen aandrijft is de “Passemarebeek(zie nota). Het gebouw is gelegen in een zeer landelijke omgeving. In de muurankers boven het waterwiel komt het jaartal 1775 voor. Dit is ongetwijfeld een verbouwingsdatum, daar de molen duidelijk tekenen van transformatie vertoont. De kern van de watermolen is ouder.

De beek “Passemarebeek” ontspringt ten oosten van de gemeente Opstal (zie Illustratie n° 1-1 hier onder). De koers van de beek loopt eerst naar het zuidoosten, maar verandert snel naar het zuidwesten tot aan de Pede's Molen en verder tot de rivier Zwalm. De bron van de Passemarebeek ligt op een afstand in vogelvlucht van 2.215 meter van de watermolen.

Deze beek wordt verder gevoed door drie kleinere waterlopen. De “Lindebeek” ontspringt ten westen van de gemeente Steenbeke en stort zijn water na een beperkt verloop uit in de Passemarebeek. Zijn bron ligt op een afstand van 2.730 meter.

De “Zwedebeek” ontspringt ten westen van de gemeente Opstal, zeer dicht bij de bron van de Passemarebeek, maar loopt dan hoofdzakelijk richting zuid en zuidwesten naar de watermolen toe. De afstand tussen deze bron en de molen bedraagt 1.940 meter. De Zwedebeek treft de Passemarebeek iets ten noorden van de Pede's Molen.

De vierde en kleinste waterloop staat plaatselijk bekend als de “Heksenmeersgracht”. Deze beek met zeer gering debiet ontspringt op de plaats “Waterkersgrachten”, een waterrijke plaats waar tot voor kort waterkers (Nasturtium officinale) werd gekweekt. Deze plek ligt iets lager dan de velden op een nabijgelegen heuvelrug. De vierde beek ontspringt ten westen van de molen op een afstand van 495 meter en stort zijn water uit in de Zwedebeek.

Vier beken
Illustratie n° 1-1: De vier waterlopen die de Pede's Molen van water voorzien. De bronnen van de Passemarebeek en de Lindebeek ontspringen op een hoogte boven zeeniveau van 55 meter. De bron van de Zwedebeek ontspringt op een hoogte van 50 meter en die van de Heksenmeersgracht op 40 meter boven zeeniveau. De Pede's Molen bevindt zich op een hoogte van 30 meter boven zeeniveau. © Jan Van Laethem

Deze vier waterlopen hebben een relatief beperkt debiet. Bij ons historisch onderzoek hebben we geen andere molens gevonden die werden aangedreven door de Passemarebeek of zijbeken.

Het volgende hoofdstuk in een oogopslag:

Waarin we aan de hand van oude kaarten en andere archiefbronnen op zoek gaan naar de eerste vermelding van het bestaan van de watermolen en zijn bouwdatum kunnen bevestigen.